Leer anders kijken naar je gedachtes

Veel mensen die kampen met psychische klachten (m.n. burn-out klachten – onze specialisatie), staan niet meer in verbinding met datgene wat ze eigenlijk belangrijk vinden. In mijn behandelingen focus ik hierbij vaak op gedachtes en stel de vraag: waarom is het zo belangrijk wat je aan het doen bent? Ieder mens heeft duizenden gedachten per dag: ‘wat zal ik aandoen?’, ‘oranje’, ‘heb ik zin in bietjes vandaag?’. Als je die allemaal heel serieus neemt, bestaat de kans dat je daar vroeg of laat last van ondervindt. Het is daarom goed om anders te kijken naar je gedachtes. Maar hoe?!

Zingevingsproblematiek

Of je nu klachten ervaart door te lang te veel te doen, pesterijen, of andere oorzaken, in de kern zijn het allemaal vormen van zingevingsproblematiek. We zijn de hele dag bezig om niet buiten de boot te vallen of gezichtsverlies te leiden. Op termijn leidt al dat rennen niet tot de bevrediging of voldoening die mensen hopen te vinden. In mijn behandelingen probeer ik daarom altijd weg te blijven van dit klachtniveau en een laag dieper te zitten en te kijken naar het proces van gedachtes en gevoelens: waarom is het allemaal zo belangrijk wat je aan het doen bent? Door hier wat lucht aan te geven en er wat speelser mee om te gaan, kun je al veel oplossen.

Dat klinkt eenvoudig, maar is het natuurlijk niet. Een flexibelere houding aannemen ten aanzien van je gedachtes, doe je niet zomaar even. Waar begin je? Moet je bijvoorbeeld voorkomen dat je bepaalde gedachtes krijgt? Dat wordt lastig, want een gedachte is in feite een vuring tussen twee neuronen in je hoofd. Bepaalde gedachtes komen vaker op, omdat ons brein heel veel associatienetwerken bevat. Wie aan een stoel denkt, zal ook al snel aan een tafel denken.

Kun je dat uitschakelen, zo’n vuring tussen neuronen? Na al die jaren heb ik het antwoord of de sleutel hiertoe nog niet gevonden. Gedachtes komen gewoon op en er is niks wat je daar aan kunt doen. Wat wel kan, is om anders te reageren op die gedachtes.

Zet je alter ego in

Ik werk vanuit het Acceptance & Commitment gedachtengoed, waarbinnen defusie een onderdeel is. Dat betekent in feite dat mensen ‘fuseren’ als ze de gedachte heel serieus maken. Bijvoorbeeld: Je denkt dat mensen je zullen uitlachen omdat je iets niet goed kunt. Je lichaam reageert hierop alsof je letterlijk in de situatie staat waarin mensen je uitlachen. Als je veel van dit soort scenario’s bedenkt, staat je lijf dus heel vaak in de stressstand. Dat leidt op lange termijn tot veel klachten, variërend van somberheid tot auto-immuunziekte. Defusie gaat over het minder aandacht geven aan de inhoud van je gedachtes en meer vanuit een helikopterview boven je gedachtes hangen.

Hoe is dat nu praktisch in te zetten? Speels omgaan met je eigen hoofd, helpt hierbij. Wat ik zelf vaak doe, is het hanteren van een alter ego. Ieder mens heeft zo’n alter ego: een typetje die gedachtes stuurt die jou niet helpen om waardengericht te leven. Een voorbeeld: ik vind het zelf altijd een opgave om naar netwerkbijeenkomsten te gaan. Gedachtes die dan opkomen, zijn bijvoorbeeld dat alle aanwezige mannen in pak niet zitten te wachten op mijn verhaal of vinden dat ik nog geen levenservaring heb. Speelsheid, wat voor mij heel belangrijk is, is dan vaak ver te zoeken. Om toch die speelsheid te blijven houden, weet ik dat ik niet teveel moet luisteren naar die negatieve gedachtes. Wat ik dan vaak doe, is tegen mijn alter ego zeggen van ‘joh, dankjewel voor je waarschuwingen, maar ik wil nu gewoon even mijn speelse zelf zijn’.

Zo besteed ik niet te veel energie aan die gedachtes of aan het proberen om ze om te buigen tot positieve gedachtes. Ik onderken dat die negatieve gedachtes er zijn en kies er bewust voor om me er verder niet door te laten opjutten. Dit alles wil niet zeggen dat de spanning dan verdwijnt of dat ik niet meer onzeker naar zo’n bijeenkomst ga, maar mijn gedrag is dan wel waardengericht. Ik blijf dichter bij mezelf en sta sterker in mijn schoenen. Op lange termijn komen dit soort gedachtes vervolgens minder voor, omdat het associatienetwerk ontdekt dat er meer uitkomsten mogelijk zijn dan die zeer gevreesde uitkomst in mijn hoofd.

Een andere leuke: plaats eens de zin “ik observeer dat ik de gedachte heb dat …” voor je gedachte. En ja hoor: neemt ‘ie ineens een stuk af in emotionele lading! Als ik weer mijn voorbeeld pak over de netwerkbijeenkomst, kan ik deze als volgt toepassen: “ik observeer dat ik de gedachte heb dat mensen niet op mijn verhaal zitten te wachten” of “ik observeer dat ik de gedachte heb dat ze me niet serieus nemen omdat ik geen levenservaring heb”. Pas zelf maar eens toe!

Geen trucje

Het toepassen van defusie is geen simpel trucje wat je even uitvoert om vervelende gevoelens weg te stoppen. Het werkt alleen als het gaat over jouw eigen waarden. Met andere woorden: helpt dat stemmetje in je hoofd om waardengericht te leven? Als dat niet zo is en gedachtes blokkeren je om te doen wat jij belangrijk vindt, dan pas je defusie toe. Het zal er niet voor zorgen dat stress of spanning verdwijnt, sterker nog, dat soort gevoelens blijven bestaan. Je hebt echter wel voor jezelf een manier gevonden om op te krabbelen uit het dal en om tegen jezelf te zeggen van ‘daar gaat mijn hoofd weer, wat vond ik ook al weer belangrijk?’ Focus vervolgens op jouw eigen waarden en handel daar naar. Ik durf te wedden dat je dan steeds meer gaat ervaren dat jouw gedrag leidt tot gevoelens van bevrediging en voldoening.

Heb je er moeite mee om vervelende gedachtes los te laten of ervaar je dat ze voor stress of andere klachten zorgen? Neem dan vrijblijvend contact op, ik bespreek graag met je wat je kunt doen om meer waardengericht te leven.

Iris Bergwerff

Deze blog is geschreven door arbeidspsycholoog Iris Bergwerff-van der Giessen. Iris is een energieke en deskundige therapeut en ondernemer. Nadat ze cum laude afgestudeerde in de richting clinical psychology, heeft ze zich snel ontwikkeld tot een ervaren no-nonsnse psycholoog. Met haar open houding en sprankelende aanwezigheid doet ze waar ze in gelooft: het stimuleren tot nieuwsgierige zelfreflectie.

Geef een reactie